تاثیر میدانهای الکترومغناطیسی بر سلامت انسان
چکیده:

امروزه مصرف انرژی در صنعت برق رو به افزایش است و اثرات مخربی بر روی سلامتی و ایمنی انسان داشته است. تاثیرات میدانهای الکتریکی و مغناطیسی بر روی سلامت و بهداشت انسان از مضرات این صنعت میباشد. ما در زندگی روزمره در محیط کار و خانه و مدرسه در معرض میدان الکتریکی و مغناطیسی هستیم. میدانهای مغناطیسی و الکتریکی به وسیله خطوط نیرو، سیمهای الکتریکی و تجهیزات الکتریکی تولید می شود… امروزه مصرف انرژی در صنعت برق رو به افزایش است و اثرات مخربی بر روی سلامتی و ایمنی انسان داشته است. تاثیرات میدانهای الکتریکی و مغناطیسی بر روی سلامت و بهداشت انسان از مضرات این صنعت میباشد.ما در زندگی روزمره در محیط کار و خانه و مدرسه در معرض میدان الکتریکی و مغناطیسی هستیم.

میدانهای مغناطیسی و الکتریکی به وسیله خطوط نیرو، سیمهای الکتریکی و تجهیزات الکتریکی تولید می شود و خطوط نامرئی نیرو هستند که در اطراف هر وسیله وجود دارند و قدرت آن با افزایش ولتاژ افزایش مییابد. میدان الکترومغناطیسی از وسایل برقی مثل کامپیوتر شخصی، فر برقی، تلویزیون، یخچال و غیره و نیز خطوط انتقال نیروی برق با ولتاژ زیاد حاصل می شود. میدان الکترومغناطیسی بر روی سیستمهای عصبی و رشد و تکامل و ترمیم سلولها اختلالاتی ایجاد میکند و موجب پیدایش امراض ناشناخته مانند انواع سرطانها، طومورهای مغزی و ناباروری در انسان میشود.

همچنین افرادی که به دفعات و به مدت طولانی در معرض چنین میدانهایی قرار میگیرند و نیز افراد شاغل در صنایع برق و تلفن، تعمیرکاران تلویزیون و جوشکاران آسیب پذیرتر میباشندپس باید با نصب دستگاههای کنترل سرطانزایی در محیط کار و شناسایی منابع تولید الکترومغناطیسی، رعایت نکات ایمنی در محیط کار و در صورت امکان استفاده از تجهیزاتی که دارای حداقل میزان انتشار امواج الکترومغناطیسی است محیطی مناسب برای کار و فعالیت ایجاد نماییم.مگنت تراپی : این شیوه درمانی هرچند ریشه در طب باستان دارد اما در واقع با کشف خاصیتElectro Magnetism توسط مایکل فارادی در قرن ۱۸ میلادی شکل تازه ای به خود گرفت به نحوی که امروزه با دستگاههای مختلف نظیر آنچه در این مرکز به کارگرفته شده ، سعی در استفاده بهینه از خواص درمانی آن می کنند .

اثرات تحریکی این امواج بر تسریع رشد بافتهای سخت نظیر استخوان و بافتهای نرم نظیر عضلات ، تاندونها و اعصاب با مطالعات و پژوهشهای مختلف به اثبات رسیده است . گسترش گردش خون ناحیه با توجه به خاصیت عبور امواج الکترومگنتیک از کلیه بافتها و ارگانهای زنده ، منجر به حصول نتایج خیره کننده ای در رفع تورم ها و التهابات عمقی اندامهای بدن شده است . اثراتی که این امواج در ایجاد تعادل یونی در دو طرف غشاء سلولی که به علت پاتولوژی دچار اختلال در تبادل یونی و نیز اختلال عملکرد شده است دارد . می تواند بسیاری از پاتو لوزی های رایج را به راحتی و بدون هیچ عوارض جانبی درمان کند .

 

 ● مقدمه
امروزه تولید سرانه برق و روند رو به رشد آن یکی از شاخصهای مهم نشان دهنده پیشرفت صنعتی، اقتصادی و افزایش رفاه کشور می‌باشد. با توجه به اهمیت طرحهای صنعتی در توسعه پایدار، صنعت برق نیز مشابه دیگر صنایع با توجه به افزایش شتاب تولید و مصرف انرژی برق در ۲۰ سال گذشته نقش به سزایی در آلودگی محیط زیست و سلامت و بهداشت انسان داشته است و بایستی اثرات نیروگاههای حرارتی از نظر آلودگی آبی و گازی، جامد و آلودگیهای صوتی و میدانهای الکتریکی و مغناطیسی ناشی از فعالیت نیروگاهها بر روی موجودات زنده به خصوص انسان مورد بررسی قرارگیرد.

درون تمام ارگانیزمهای زنده، جریان الکتریکی و میدانهای الکتریکی با منشا داخلی وجود دارد که در مکانیسمهای پیچیده کنترل فیزیولوژیکی نظیر اختلال در سیستمهای عصبی، عضلانی، فعالیت ممبران سلولی و رشد وتکامل و ترمیم بافتها نقش دارند. لذا لازم است ویژگیهای مصنوعی آثار احتمالی آنها در سیستمهای بیولوژیکی مورد بررسی قرار گیرند. میدانهای الکترومغناطیسی (EMF) ابتدا موجب سرگیجه، وزوز گوش، ضعف و خستگی و تار شدن دید چشم و خواب آلودگی هنگام کار و همچنین پیدایش امراض ناشناخته، تغییر ترکیبات خون، اختلال در سیستمهای عصبی عضلانی، (نوروماسکولار)، دگرگونی ژنتیکی، بروز سرطانهایی چون لنفوم، لوسمی، طومورهای مغزی، سرطان غدد بزاقی و اختلال در باروری در زنان و مردان می‌شود.

ما در زندگی روزمره در محیط کار و خانه و مدرسه در معرض میدان الکترومغناطیسی و الکتریکی هستیم و این میدان الکتریکی حاصل از تولید، انتقال و استفاده از الکتریسیته است. مطالعاتی در رابطه با سلامتی انسان در مورد کسانی که در معرض میدان مغناطیسی و انواع سرطانها از نوع لوکمی و سرطان مغز صورت گرفته است.
تعدادی از محققان در مورد ارتباط قرار گرفتن در معرض میدان مغناطیسی و سرطان تردید دارند. زیرا تفسیر آن از نظر بیولوژیکی مشکل است و نتایج تحقیقات متفاوت به نظر می‌رسد و با هم هماهنگی ندارند. بسیاری از محققان توافق بر این دارند که نیاز به اطلاعات بیشتری در خصوص تاثیرات میدانهای الکتریکی و مغناطیسی بر سلامت انسان داریم. هدف از این مجموعه فراهم آوردن اطلاعاتی در مورد تاثیرات میدانهای الکترومغناطیسی در محیط کار و درک علمی نگرانیها و تردیدهایی است که در این مورد وجود دارد.

● میدان الکترومغناطیسی

میدان الکترومغناطیسی از میدان الکترومغناطیسی بسامد رادیویی (RF) و میدان الکترومغناطیسی با فرکانس خیلی پایین (ELF) تشکیل شده است. میدان الکترومغناطیسی با فرکانس خیلی پایین، منابع دست ساز (مصنوعی) بسیاری دارد که از جمله آنها می توان به خطوط انتقال دهنده برق، هواپیماها، جارو برقی، اجاق های مایکروِیو، ریش تراش ها و سشوار اشاره کرد.میدان الکترومغناطیسی به وسیله خطوط نیرو، سیمهای برق و تجهیزات الکتریکی تولید می‌شود. تاکید این مجموعه در مورد ارتباط میدان مغناطیسی با تولید و انتقال کاربرد نیروی الکتریکی است. میدانهای مغناطیسی خطوط نامرئی نیرو هستند که در اطراف هر وسیله الکتریکی وجود دارند. میدان الکتریکی با ولتاژ تولید می‌شود و قدرت آن با افزایش ولتاژ افزایش می‌یابد. واحد قدرت الکتریکی بر حسب متر بر ولت می‌باشد.

میدان مغناطیسی نتیجه شدت جریان در سیمها یا وسایل الکتریکی می‌باشد و قدرت آن با افزایش ولتاژ افزایش می‌یابد. میدان مغناطیسی بر حسب گوس یا تسلا اندازه‌گیری می‌شود. از طرف دیگر میدان الکتریکی حتی وقتی که تجهیزات الکتریکی خاموش می شود برقرار است و مدت زیادی با منبع جریان برق ارتباط خود را حفظ می‌کند. میدان الکتریکی با عبور کردن از موادی که هادی الکتریسیته هستند کاهش می‌یابد. به عبارت دیگر میدانهای مغناطیسی از بسیاری مواد عبور می‌کنند و بنابراین جلوگیری از عبور آن بسیار مشکل است.

با وجود این که میدانهای الکتریکی و مغناطیسی در اطراف وسایل الکتریکی و خطوط نیرو وجود دارند. تحقیقات اخیر بر روی پتانسیل اثرات میدانهای مغناطیسی بر سلامت انسان متمرکز گردیده‌اند. با وجود این که بعضی مطالعات اپیدمولوژیک ارتباط افزایش خطر ابتلا به سرطان را با در معرض میدان مغناطیسی قرار گرفتن گزارش نموده‌اند اما ارتباط مشابهی در مورد میدانهای الکتریکی گزارش نشده است.
توسعه سریع علم و تکنولوژی، موجودات زنده را تحت تابش طیف وسیعی از میدانهای الکترومغناطیسی قرار داده است. پیشرفت فناوری و صنعت برق انسانها را در تماس با میدان الکترومغناطیسی حاصل از وسایل برقی از جمله کامپیوتر شخصی، فر برقی، تلویزیون، یخچال و … نیز خطوط انتقال نیروی با ولتاژ زیاد قرار داده است.

● اثرات میدانهای الکترومغناطیسی بر انسان
اپیدمولوژی، مطالعه بر روی احتمال شیوع بیماریها در جمعیتهای انسانی است و اینگونه تحقیقات غالبا عینی هستند تا تجربه‌ای و این بدان معناست که اینگونه یک اپیدمیولوژیست نمی تواند تمامی فاکتورهایی را که موجب بروز بیماری می‌شود کنترل کند و یا در آزمایشگاه تحقیق کند اگرچه تحقیقات آزمایشگاهی در اطراف محیط انسانی و حیوانی کاملا در مورد انسان صدق نمی‌کند. اپیدمیولوژیستها می‌توانند عوامل به وجود آورنده سرطان را مشخص کنند که شامل دود سیگار است و این در حالی است که در مورد میدانهای الکترومغناطیسی ارتباطی بین معاشرت و اپیدمولوژی وجود ندارد. بعضی دانشمندان که در این مورد مطالعه کرده‌اند ارتباط موجود بین میدانهای الکترومغناطیسی و سرطانهای خاص را وقتی که خطر کم باشد و یا اصلا نباشد مشکل تفسیر می‌کنند حتی اگر احتمال ابتلا به سرطان ناشی از میدانهای الکترومغناطیس بسیار اندک باشد باید آن را جدی تلقی نمود. زیرا در میان تعداد کثیر افرادی که در معرض میدانهای الکترومغناطیس هستند حتی یک احتمال ناچیز هم می‌تواند باعث افزایش سرطان در سطح گسترده شود.

ارتباط سرطان با مشاغل صنعت برق
از سال ۱۹۸۲ تعدادی از اپیدمیولوژیستها مطالعات و آزمایشاتی در این مورد انجام داده‌اند و گزارشی از بررسی بیماری لوکمی روی افراد که در معرض میدان الکترومغناطیس بوده‌اند با افرادی که در مشاغل دیگر کار کرده‌اند ارائه داده‌اند. در ایالات متحده این بیماری در بزرگسالان از هر ۱۰۰۰۰۰ نفر ۱۰مورد در سال مشاهده می‌شود و این مطالعات شامل افرادی می‌شود که مستقیما با وسایل الکترومغناطیسی سر و کار دارند مثل مهندسان برق و یا افراد شاغل در خطوط تلفن و تلویزیون و تعمیرات رادیویی، اپراتورهای ایستگاه برق، الکتریسیته و جوشکار. مطالعات دیگر ارتباط بین شیوع سرطان مغز و یا مرگ و میر در مشاغل مشابه را نشان می‌دهد. این تحقیقات اولین بار توسط دکتر Samuel Milham در سال ۱۹۸۲ کامل شده است.

همچنین مطالعاتی در مورد ارتباط سرطان سینه و قرار داشتن در معرض میدان الکترومغناطیسی صورت گرفته است. سرطان سینه در مردان نادر است اما متاسفانه در زنان بسیار رایج است. در ایالات متحده سرطان سینه از هر ۱۰۰۰ نفر بیش از یک مورد در سال مشاهده شده است. در یک مرکز تحقیقاتی دانشگاهی در کارولینای شمالی میزان مرگ زنانی که در معرض میدانهای الکترومغناطیسی قرار داشته‌اند در اثر ابتلا به سرطان سینه بیشتر از زنانی بوده است که در چنین مشاغلی کار نکرده‌اند. اما با توجه به این که عوامل دیگری مثل فاکتور سن در تولد اولین نوزاد و باروری و تاریخچه ارثی در ایجاد این نوع سرطان مؤثر می‌باشند، لذا باعث اختلال در این تحقیق شده است و با در نظر گرفتن این مشکلات و نداشتن اطلاعات کافی پی بردن به عامل اصلی ایجاد این بیماری غیر ممکن به نظر رسید و مطالعات دیگری که در ایالات متحده و کشورهای دیگر انجام شده است نشان میدهد که حتی زنانی که در خانه کار می کنند و در معرض میدان الکترومغناطیسی بالایی قرار دارند با خطرپیشرفت سرطان سینه مواجه بوده‌اند.

●  امراض ناشی از میدانهای الکترومغناطیسی

آلزایمر، ابتلای کودکان به سرطان خون، اختلال در ترشح هورمون ملاتونین مغز، سرطان مغز و اعصاب شنوایی از عوارض قرارگرفتن در معرض میدان‌های الکترومغناطیسی است که البته راه‌هایی برای پیشگیری از آنها وجود دارد. با گسترش ارتباطات به شیوه بی‌سیم، به‌ویژه اکنون که ارتباطات بی‌سیم با زندگی روزمره ما بسیار عجین شده است، میادین‌ الکترومغناطیسی (EMF) پیرامون ما را فرا گرفته‌اند. شهرها، به‌ویژه شهرهای بزرگ دائما در یک مه مغناطیسی غوطه‌ور هستند؛ دریایی از میادین الکترومغناطیسی که ما هر روز در آنها شناور هستیم.

بیماری آلزایمر (Alzheimer) نوعی بیماری است که در افراد سن بالا بروز می‌کند و باعث ضعف تمرکز و اختلال در یادآوری خاطرات می‌شود. مطالعه و تحقیقاتی که در سال ۱۹۹۵ در فنلاند و کالیفرنیا انجام گردیده نشان می دهد کارگرانی که بیشتر در معرض میدان الکترومغناطیس قرار گرفته بودند بیشتر به این بیماری مبتلا شده‌اند. طبق گزارش دکتر Stephanie London و همکاران در سال ۱۹۹۴ به این نتیجه رسیده‌اند که افراد شاغل در صنایع برق و تلفن نسبت به افراد شاغل در دیگر صنایع بیشتر در معرض میدانهای الکترومغناطیس قرار دارند.

ابتلای کودکان به سرطان خون

براساس گزارش مؤسسه تحقیقاتی بیو اینیشیتیو، خطر ابتلای کودکان و نوجوانان پسر به سرطان خون بر اثر قرارگرفتن در معرض میادین الکترومغناطیسی، دو برابر بیشتر می‌شود. این مؤسسه همچنین اعلام کرد: قرارگرفتن کودکان مبتلا به سرطان خون در میادین الکترومغناطیسی با بسامد خیلی پایین، در روند بهبود آنها اختلال ایجاد می‌کند و خطر مرگ‌ومیر آنها را ۳۰۰ تا ۴۵۰ درصد افزایش می‌دهد.

میزان تولد سالانه در انگلستان ۷۰۰٫۰۰۰ نفر در سال است. که از این تعداد ۵۰۰ مورد مبتلا به لوسمی هستند. و حدود ۱۰۰۰ مورد سرطان های دیگر در کودکان(زیر ۱۵ سال) گزارش شده است. گزارش AGNIR حاکی از آن است که هرگونه خطری مرتبط با سرطان خون در کودکان و جوانان و بویژه کسانی که اشعه بالایی نسبت به مقدار متوسط خانگی دریافت کرده اند ، وجود دارد. این مقدار متوسط خانگی حدود ۰٫۴ میکرو تسلا (µT) می باشد. در انگلستان حدود ۰٫۵% از جمعیت در معرض میدان الکترو مغناطیسی بیشتر از ۰٫۴ قرار دارند.

                             

 

در غیاب هرگونه تاثیر ویژۀ میدان های مغناطیسی ۲مورد از ۵۰۰ مورد لوسمی کودکان در سال ، مستقل از در معرض تشعشع ۰٫۴ میکرو تسلا (یا بیشتر) بودن ، می باشد. اگر این یکی از تاثیرات میدان الکترو مغناطیسی باشد ، بیشتر از ۲ مورد باید بوجود می آمد. ۱ مورد در دو سال ممکن است ناشی از در مجاورت خطوط برق باشد. این ممکن است بر افزایش سالانه خطر لوسمی کودکان از ۱ در ۲۰٫۰۰۰ به ۱ در ۱۰٫۰۰۰ دلالت کند و می تواند به معنی افزایشی در خطر کل ابتلا به لوسمی در افراد زیر ۱۵ سال از ۱در۱۴۰۰ به ۱در۷۰۰ برای آن ۰٫۵% کودکانی باشد که در معرض تابش شدید میدان بوده اند. همکنون در UKCCS (مطالعات سرطان کودکان انگلیس) مشخص شده است که اثبات این افزایش مشکل است. هیچگونه مدرکی دال بر اینکه تشعشعات خانگی EMF در بوجود آمدن سرطان در بزرگسالان نقش دارند ، وجود ندارد (مثلا سرطان خون یا سرطان مغز).

بررسی مطالعات آزمایشگاهی ای که توسط AGNIR انجام گرفته ارتباط واضح و آشکاری را بین میدان های الکترومغناطیسی خانگی و سرطان پیدا نکرده است.توسط UKCCS مشخص شده است در نزدیکی خطوط انتقال برق بودن تنها عامل نیست. هر مطالعه جدیدی باید از بر پایه دقت باشد. UKCCS عوامل دیگری را که ممکن است باعث بوجود آمدن لوسمی کودکان شود بررسی می کند.

گزارش AGNIR می گوید، در بزرگسالانی که بطور شغلی در معرض میدان مغناطیسی هستند دلیل قطعی ای در ارتباط بین EMF (میدان الکترومغناطیسی) و سرطان پیدا نشده است. متوسط میدان مغناطیسی ای که در هنگام مشاغل خطرناک و تحت میدان مغناطیسی (مثل پرسنل پست های فشار قوی و افراد تعمیر کار خطوط انتقال)  مورد تابش قرار می گیرد معمولا در حد ۲۰ یا ۳۰ میکروتسلا است. و بدان دلیل که زمان تحت میدان بودن طولانی نیست زیاد خطرناک نمی باشد.

 

       

 

 

رابطه بین میدان های مغناطیسی و لوسمی در کودکان

برای چند سالی بود که خطر ابتلا به سرطان کسانی که در نزدیکی خطوط فشار قوی برق زندگی می کردند دارای اهمیت بود. مطالعات فراگیر در انگلیس و جاهای دیگر جهان  بر روی خطر ابتلای کودکان به سرطان مثل سرطان خون، انجام شد. این مطالعات نشان داد که قرار گرفتن منزل کودکان در نزدیکی خطوط فشار قوی خطر ابتلا به سرطان خون را در آنان دو برابر می کند.

این تحقیقات به هم پیوسته در ۹ کشور انجام گرفت (کشورهای اروپایی، آمریکای شمالی و نیوزلند). در کل ، بر روی ۳۲۴۷ کودک مبتلا به لوسمی و ۱۰٫۴۰۰ کودک تحت نظر تحقیق انجام گرفت. برای هر کودک ،  ۲۴ یا ۴۸ ساعت اندازه گیری شدت میدان مغناطیسی در منزل آنان با توجه به سوابق در معرض میدان مغناطیسی بودنشان به عمل آمد. مرکز مطالعات سرطان کودکان انگلیس (UKCCS) بیشترین تعداد کودکان مبتلا به سرطان خون را در این آزمایش دخالت داد(یعی ۱۰۷۳ نفر).

در ۳۲۰۳ کودک مبتلا به لوسمی و ۱۰٫۳۳۸ کودک تحت نظر که شدت میدان مغناطیسی در محل سکونت شان کمتر از ۰٫۴ میکرو تسلا بود، افزایش خطری نسبت به مبتلا شدن به لوسمی مشاهده نشد. در ۴۴ کودک مبتلا به لوسمی و ۶۲ کودک تحت نظر که محل سکونتشان در معرض تشعشع بیشتر از ۰٫۴ میکرو تسلا بود ، خطر ابتلا دو برابر شده بود که خطر نسبی برابر با ۲ می شود (با فاصله اعتماد ۹۵% می شود ۱٫۲۷ تا ۳٫۱۳).لازم به ذکر است که شدت میدان مغناطیسی در عکسبرداری MRI بین ۱٫۵ تا ۳ “تسلا” می باشد.

ابتلا به آلزایمر

از دیگر عوارض قرارگرفتن در معرض میادین الکترومغناطیسی با بسامد خیلی پایین می‌توان به افزایش خطر ابتلا به بیماری آلزایمر اشاره کرد. قرار گرفتن در معرض این میادین، سطح پروتئینی به نام «بتا آمیلوئید» را در خون افزایش می‌دهد که یکی از عوامل خطرآفرین در ابتلا به بیماری آلزایمر است.

اختلال در ترشح هورمون ملاتونین در مغز

قرارگرفتن در معرض میادین الکترومغناطیسی باعث اختلال در روند ترشح هورمون ملاتونین از غده صنوبری در مغز می‌شود. این اختلال احتمالا از اشتباه مغز در شناسایی بسامدهای موجود در میادین الکترومغناطیسی با امواج نور، ناشی می‌شود. ملاتونین یکی از هورمون‌های حیاتی بدن است و به‌عنوان آنتی‌اکسیدانی قوی در بدن عمل می‌کند. این هورمون در جلوگیری از ابتلا به بیماری آلزایمر، افسردگی، بیماری‌های قلبی- عروقی، ناراحتی‌های گوش و بسیاری از سرطان‌ها نقش دارد.

سرطان مغز و اعصاب شنوایی

طبق تحقیقات آژانس بین‌المللی مطالعات سرطان، میادین الکترومغناطیسی در تورم اعصاب شنوایی و ابتلا به تومور مغزی نقش دارند. عادت استفاده از گوشی‌های بدون سیم برای چند سال، خطر ابتلا به تومور مغزی را تا ۴۷۰ درصد افزایش می‌دهد. همچنین استفاده از گوشی‌های تلفن همراه پس از چند سال خطر ابتلا به تومور مغزی را تا ۲۰۰ درصد افزایش می‌دهد.

 

● اثرات بیولوژیکی میدانهای الکترومغناطیس
این مجموعه اطلاعاتی در مورد تاثیرات میدانهای الکترومغناطیسی بر روی حیوانات و تقسیم سلولی به ما می‌دهد و تاثیرات بیولوژیکی شامل تغییراتی در اعمال سلولها و بافتها و تغییراتی در فعالیت مغز استخوان انسان و ضربان قلب می‌شود. این قبیل مطالعات بر روی حیوانات آزمایشگاهی و حیوانات اهلی و نیز انسان بررسی شده است. طول موج، مدت در معرض امواج بودن، فاصله نسج با موج در تکثیر سلولی و جزئیات تکثیر مورد بررسی قرار گرفته است و باعث اختلال در تکثیر سلولی در مرحله DNA سازی و نیز باعث افزایش بروز نقص مادرزادی و اختلال باروری و موتاسیونهای مختلف می‌شود و این اختلال با مدت مجاورت با میدان الکترومغناطیسی و نوع موج متناسب بوده است.

در این میان امواج مربوط به BTS های همراه از اهمیت ویژه ای بر خوردار میباشند. این گونه امواج از نوع غیر خطی و متغییر با زمان میباشند که بنا به فرکانس و توان لحاظ شده به عنوان حاملهای اطلاعات دیجیتایز شده صحبت ، دیتا و سیگنالینگ بین المانهای شبکه مخابراتی میباشند. این نوع امواج ایجاد Corona نمی نمایند و اثر یونیزاسیون نداشته باعث یونیدگی هوا نشده و بر این اساس مولد گازهای مخربی چون رادون و یا اوزون نمی باشند. از طرفی ماهیت تشعشع این گونه پرتو ها در دسته پرتوهایی نظیر X Ray  ، Gama  و یا LASER  نیز قرار نمی گیرند و دارای توان مشابه آنها نمی باشد و بر اساس اصول ارتباطی GSM  که استاندارد ارتباطات موبایل است مبتنی بر  Reflection بوده و این مهم وجه بارز آن در تفاوت اساسی با سایر ارتباطات بی سیم میباشد.

چرا که در این استاندارد نیاز به رخ به رخ بودن فرستنده و گیرنده در زمان ارتباط نمی باشد و بر اساس پدیده انعکاس حاملهای اطلاعاتی بین گیرنده و فرستنده در ارتباط و تبادل میباشند. در حدود ۹۰ درصد ارتباطات موبایل در زمان Call Party  به شکل Light Of Side  نمی باشد و این مهم در ارتباطات وسیع برون شهری بیشتر نمایان است و یا زمانی که در مکانهای بسته مکالمه برقرار است به خوبی مشهود میباشد.بررسی فراسنجه های پرتو افکنی آنتنهای BTS  موبایل درون و برون شهری و بررسی میدانهای دور و نزدیک آنها نشان می دهد که محاسبات زیستی تنها مشمول بررسی میدانهای دور میگردد و نیم نگاهی به موارد اندازه گیری شده در این مقوله نمایانگر عدم مضرات بیولوژیکی آنها ست .

 اثر بیولوژیکی میدانهای الکترومغناطیس در فرکانسهای  کار تلفن همراه ( ۹۰۰ و ۱۸۰۰ مگا هرتز) با تعریف کمیت SAR  ( نرخ جذب ویژه ) بر حسب وات بر سانتی متر مربع اندازه گیری میگردد. مطابق با استانداردهای ITU-T   ”اتحادیه جهانی مخابرات”  و IEEE  ”انستیتوی مهندسین برق و الکترونیک” در حوزه فرکانس کاری آنتنهای عملیاتی BTS  همراه این مقادیر به ترتیب  ۵/۰  و ۱ میلی وات در استاندارد ICNIRP  میباشد. اندازه گیری های به عمل آمده با نظارت سازمان تنظیم مقررات و ارتباطات رادیوئی ایران که از اعضاء فعال ITUT  میباشد ، مبین این است که مقدار تابش ناشی از سایتهای مورد بحث در باندهای مورد استفاده در ایران یعنی باند ۹۰۰ و ۱۸۰۰ مگا هرتز در رابطه با شدت چگالی توان تشعشی با فاصله درمعرض قرارگیری از محل آنتنها،حتی در ماکزیمم توان اندازه گیری شده،در بالاترین و غیر عملیاتی ترین شرایط تنها در حدود چند درصد قابل قبول استانداردهای فوق می باشد و عملا برای عموم  بی خطر است ، از طرفی حداکثر فاصله حفاظت شده برای این گونه آنتنها با توان حداکثر ،در حدود ۱ متر میباشد و این فاصله نیز اصولا در فواصل خطیر قرار نمی گیرد ،چرا که حداقل فاصله به شرطی که در زمان مکالمه در پای دکل قرار گیریم به طور میانگین کمتر از ۲۰متر نخواهد بود و تنها تهدیدی است برای پرسنل مخابرات در زمان انجام تستهای عملیاتی در از بین بردن سیگنالهای برگشتی VSWR  در زمان حضور بروی دکلهای مخابراتی و در این شرایط نیز در صورت قرار گیری در پشت آنتن ها باز هم خطری متوجه فرد نخواهد بود.

بنابراین با اطمینان میتوان گفت که خطرات بیولوژیکی این گونه پرتوها به لحاظ کنترل در ارسال و نحوه کاربری ،تهدیدی برای جانداران بالاخص انسان نخواهد بود و بررسی ها نشان داده است که میزان زیان بخشی آنها به مراتب کمتر از استارتر های لامپهای مهتابی خانگی میباشد.   اما تهدید اساسی معمولا در استفاده نادرست از دستگاه گوشی موبایل است که در زمان استفاده فاصله آن تا انسان خیلی کم است . دستگاههای موبایل دستی برای ارتباط با BTS  ها همراه به عنوان نخستین سطح ایستگاههای ارتباطی نیاز به تشعشع داشته و این میزان تشعشع بنا به کیفیت ارتباط که وابستگی زیادی به فاصله شما از BTS  ، توان تشعشعی دستگاه و … داشته و میتواند در  ۱۸ سطح تشعشی عمل نماید. بدیهی است هرچه کیفیت ارتباط بهتر باشد یعنی شما در معرض بیشترین دریافت سیگنال از BTS  ها باشید ، گوشی موبایل با توان کمتری تشعشع مینماید و این وابستگی بسیار زیادی به نسبت سیگنال به نویز دارد .این مورد را زمانی که در نقطه بد ارتباط مکالمه انجام میگیرد را با دو نتیجه حاصله زیر میتوان دریافت .

۱- کاهش شدید توان باتری گوشی موبایل در قیاس با یک مکالمه با کیفیت استاندارد با همان طول مکالمه

۲- گرم شدن بیش از پیش ناحیه گوش و پیشانی.

از این رو برای داشتن مکالمه ای سودمند ، بی خطر و مطمئن پیشنهاد میگردد:

  • طول مکالمات با تلفن همراه کلا کوتاه باشد.
  • تعدا دفعات استفاده از موبایل در شبانه روز را محدود کنید.
  • در زمانی که در نقاط بد ارتباط هستید ،مکالمه انجام نگیرد.
  • در زمان مکالمات طولانی به تناوب از هر دو گوش خود استفاده شود.
  • از Hands Free  های استاندارد سیمی استفاده گردد.
  • برای ارتباطات ،بیشتر از پیامک استفاده شود .
  • استفاده از تلفن همراه فقط برای زمانهای ضروری در نظر گرفته شود.

    موارد برشمرده شده به طور کلی در مورد فنآوری GSM  میباشد که کلیه اپراتورهای همراه و WLL روستائی را نیز شامل میگردد.

راهکارهایی برای کاهش اثر میادین الکترومغناطیسی

اگر چه میادین الکترومغناطیسی سلامت را به اندازه آلاینده های شیمیایی موجود در هوا به خطر نمی اندازند، اما لازم است افراد برای کاهش میزان قرار گرفتن در معرض این میادین همه تلاش خود را به کار گیرند.استفاده از کابل‌های فیبر نوری در شبکه‌های ارتباطی، استفاده نکردن از ارتباطات بی‌سیم، دور نگه‌داشتن گوشی‌های بی‌سیم و گوشی‌های تلفن همراه از بدن، کاهش مدت زمان مکالمه درصورت ضرورت استفاده از گوشی‌های بی‌سیم و یا گوشی‌های تلفن همراه، استفاده‌نکردن از اجاق‌های مایکروِیو و خودداری از استفاده از رایانه‌های بی‌سیم از نمونه راهکارهای کاهش میزان قرارگرفتن در معرض میادین الکترومغناطیسی هستند.

منبع:

همشهری آنلاین

مگ ایران

ایلیا سلامت

پرتو سلامت